Raport o stanie szkolnictwa muzycznego II stopnia - skrót

W części drugiej Raportu zreferowane zostały wyniki badań ankietowych przeprowadzonych wśród nauczycieli–muzyków ze SM II st. od października 2013 roku do stycznia 2014 roku. Do 77 SM II podlegających MKiDN wysłano linki do ankiet elektronicznych, które były przeznaczone dla trzech grup nauczycieli:
  1. dla nauczycieli przedmiotu głównego (instrumentu głównego, rytmiki, śpiewu solowego),
  2. dla nauczycieli przedmiotów ogólnomuzycznych (zasad muzyki, kształcenia słuchu, literatury muzycznej, harmonii, historii muzyki z literaturą, form muzycznych),
  3. dla nauczycieli muzykowania zespołowego (chóru, orkiestry, zespołów kameralnych).

Ankiety zawierały zarówno pytania bardziej ogólne, wspólne dla całej grupy badanych, jak i specyficzne dla poszczególnych działów nauczania. Pytania wspólne dotyczyły (oprócz socjodemograficznych danych metryczkowych) takich zagadnień, jak: własny rozwój zawodowy (doskonalenie zawodowe, zdobywanie nowych kwalifikacji, kompetencji, poziom osiągnięć zawodowych, poczucie satysfakcji zawodowej); relacje między nauczycielami różnych specjalności i wzajemne zawodowe oczekiwania; opinie o uczniach, ich zdolnościach, poziomie kompetencji, zainteresowaniu przedmiotem; publiczne występy uczniów, ich udział w konkursach i przesłuchania CEA; opinie o funkcjonowaniu szkoły, mechanizmach motywujących i demotywujących; realizacja programu nauczania (pytaliśmy m.in. o stosunek do wymiarów godzinowych i poziomu wymagań z innych przedmiotów, a także o to, które przedmioty ograniczyć czasowo lub rozszerzyć). Na zakończenie każdej z ankiet respondent proszony był o wskazanie zmian, które jego zdaniem powinny nastąpić w SM II; mógł także sformułować własną swobodą wypowiedź. Respondenci z tej możliwości chętnie korzystali.

Ankiety wypełniło 645 nauczycieli z 74 szkół II stopnia:

  1. 371 nauczycieli instrumentu głównego (14,55% populacji),
  2. 21 nauczycieli pracujących na wydziale rytmiki, w tym 11 (24% populacji) to nauczycielki przedmiotu głównego – rytmiki,
  3. 18 wokalistów (16% populacji),
  4. 158 nauczycieli przedmiotów ogólnomuzycznych, z których 29 prowadzi zajęcia z jednego przedmiotu, 52 – z dwóch, 62 z trzech, 14 z czterech i jedna osoba – z pięciu (kształcenie słuchu, harmonia, formy, zasady muzyki, literatura). Wykaz przedmiotów prowadzonych przez tę grupę przedstawiony jest w poniższej tabeli,
  5. 32 nauczycieli kameralistyki (5,17% populacji),
  6. 19 nauczycieli prowadzących orkiestry szkolne (24,35% populacji),
  7. 26 nauczycieli prowadzących szkolne chóry (32,5% populacji).
Tabela 2. Liczba ankietowanych nauczycieli przedmiotów ogólnomuzycznych
Nazwa przedmiotu Liczba nauczycieli Procent w stosunku do populacji
Kształcenie słuchu 91 30,33%
Zasady muzyki 57 27,4%
Harmonia 58 28,57%
Literatura muzyczna 57 39,31%
Historia muzyki z literaturą muzyczną 69 38,12%
Formy muzyczne 51 42,5%

 

Razem stanowią oni 16,77% całej populacji nauczycieli–muzyków z SM II (N – 3846).

 

            W trzeciej części Raportu przedstawione są wyniki badań prowadzonych w różnych okresach wśród byłych uczniów SM II (N = 654), obecnie studentów (lub absolwentów) akademii muzycznych oraz wśród rodziców uczniów szkół muzycznych II st. z Poznania, Głogowa, Zielonej Góry, Wrocławia i Białegostoku (N = 31).

Absolwenci SM II tworzą w sumie trzy grupy badane. Pierwszą z nich (N = 207) stanowią studenci UMFC w Warszawie oraz Akademii Muzycznej w Gdańsku, którzy w okresie od czerwca do listopada 2013 roku wypełniali ankiety zawierające pytania dotyczące nauki w SM II. Druga grupa (N = 237) to dawniejsi studenci AMFC w Warszawie, którzy w latach 2004–06 odpowiadali ankietowo na podobne pytania. Uwzględnienie tych wyników umożliwiło autorce (Z. Konaszkiewicz) dokonanie porównań ogólnej oceny SM II i przygotowania do studiów wydanej na przestrzeni 10 lat przez dwie grupy studentów. Trzecia grupa to studenci (także studiów podyplomowych i studiów doktoranckich) UMFC z lat 2011–2010 (N = 210). Tym razem przedmiotem analizy były eseje „Uczeń twórczy w szkole muzycznej”, pisane przez nich w ramach zaliczenia przedmiotu pedagogika.

Badania ankietowe rodziców uczniów uczęszczających do SM II prowadzone były od roku 1984 do 2013 i miały dać odpowiedź na pytanie, co z punktu widzenia rodzica jest atutem, a co wadą szkoły muzycznej. Rodzice proszeni byli także o porównanie szkoły muzycznej ze szkołą ogólnokształcącą.

W Aneksie zawarto dwa teksty opisujące działalność tzw. szkół talentów w Warszawie i Poznaniu, tekst o problemach psychologicznych uczniów oraz szkic i losach absolwentów szkół muzycznych, którzy wybrali inną aktywność zawodową.

 

Analiza zebranego materiału pozwoliła na sformułowanie następujących wniosków:

(I) Szkoły muzyczne II st. pełnią bardzo istotną rolę w krzewieniu kultury muzycznej wśród lokalnych społeczności. Większość szkół jest bardzo aktywna w podejmowaniu różnorodnych działań na rzecz środowiska, co przejawia się w organizowaniu koncertów i festiwali, w uświetnianiu ważnych dla regionu uroczystości. Wiele szkół organizuje konkursy i przeglądy dla uczniów: solistów, kameralistów i innych zespołów, a także konkursy niezwiązane z przedmiotami muzycznymi. Wiele z nich podejmuje współpracę z innymi krajowymi szkołami muzycznymi, a także – coraz częściej – prowadzi współpracę i wymianę ze szkołami z innych krajów. Uczestnictwo szkoły w życiu muzycznym miasta/regionu powoduje, że jest ona atrakcyjna dla uzdolnionej muzycznie młodzieży i pomimo niżu demograficznego szkoły muzyczne nie odczuwają kłopotów z naborem kandydatów.

(II) Infrastruktura szkół wymaga ciągłych nakładów, wyposażenie szkół w instrumenty i inne pomoce nie jest zadowalające. Należy jednak podkreślić konkretne i pozytywne działania w tym zakresie MKiDN, a także władz lokalnych, co w ostatnich latach zaowocowało znaczącą poprawą (nowe sale koncertowe, zakup dobrych instrumentów).

(III) W średnich szkołach muzycznych pracuje liczna, dobrze wykształcona kadra, wielu nauczycieli to czynni muzycy dbający wciąż o własny rozwój zawodowo-artystyczny. Wszystkie grupy badanych nauczycieli wykazują dużą aktywność, jeśli chodzi o dalszy rozwój zawodowy i doskonalenie swoich umiejętności; przynajmniej raz w roku uczestniczą w kursach, warsztatach, seminariach, głównie związanych z prowadzonymi przez siebie zajęciami, ale też rozwijających wiele innych kompetencji. Jednakże kursy nie zawsze zaspokajają potrzeby nauczycieli, mimo szerokiej oferty CEA i CENSA. Nauczyciele pragną zdobywać i rozwijać nowe kompetencje; wielu instrumentalistów chciałoby dokształcić się w zakresie prowadzenia zespołów kameralnych, a niemal wszystkie grupy artykułują potrzebę dokształcenia się pod względem pedagogiczno–psychologicznym – to ważny sygnał dowodzący, że badani mają świadomość swoich deficytów w tym zakresie.

 
Pokaż cały
 
 
 
powrót

Ten serwis wykorzystuje pliki cookies

Używamy cookies i podobnych technologii m.in. w celu świadczenia usług i w celach statystycznych. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce, w jej ustawieniach. Jeżeli wyrażasz zgodę na zapisywanie informacji zawartej w cookies, kliknij „Zamknij”. Jeżeli nie wyrażasz zgody – zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce cookies

Zamknij